Een conlanguage wordt in het Nederlands ook wel kunsttaal genoemd en is, in tegenstelling tot een etnische taal, niet gegroeid als onderdeel van een bestaande cultuur, maar heel bewust ontworpen.

Zoals je wellicht is opgevallen, organiseert Ludejo ook dit jaar weer een fundraiser voor Translators Without Borders (TWB). Het thema dit jaar is ‘With Great Power’ (WGB), een verwijzing naar superhelden en stripboeken (je weet wel, het ‘with great power comes great responsibility’-verhaal, de lijfspreuk van zo’n beetje elke superheld uit het Marvel-universum en daarbuiten).

 

Naar aanleiding van dit thema heb ik me een beetje verdiept in de rol die taal speelt in bekende comics en in boeken en series waarin superhelden en bovennatuurlijke personages een hoofdrol vertolken, en het eerste wat me opviel was de grote hoeveelheid conlanguages die uit de hersenen van de makers van deze films, series en boeken is ontsproten. Nu hoor ik je denken, ‘Conlanguages? Is dat weer zo’n nieuwe hype?’ Nou, nee. Integendeel zelfs, want conlanguages zijn, zoals David J. Peterson benoemt in zijn boek ‘The Art of Language Invention: From Horse Lords to Dark Elves, the Words behind World Building’ (2015), al heul, heul oud:

 

 “Though it might seem like language creation is a recent phenomenon, with the success of shows like Game of Thrones and films like Avatar, the conscious construction of language is probably as old as language itself.” (Peterson, 7) Het eerste voorbeeld van conlanging dat Peterson noemt, is Hildegard von Bingen’s Lingua Ignota (Latijns voor ‘onbekende taal’). Een stuk bekender is het Esperanto, bedacht in 1887 door ‘Doktor Esperanto’ Ludwik Lejzer Zamenhof (1859-1917).

 

Maar laat ik, voordat ik verder ga, eerst even ingaan op wat conlanguages eigenlijk zijn. Lijkt me wel zo praktisch. Een conlanguage (ook wel ‘constructed language’, ‘planned language’, of ‘invented language’) wordt in het Nederlands ook wel kunsttaal genoemd en is, in tegenstelling tot een etnische taal, niet gegroeid als onderdeel van een bestaande cultuur, maar heel bewust ontworpen. De redenen voor het ontwerpen van een kunsttaal lopen uiteen: sommige conlanguages zijn bedacht om als cultureel/politiek onbeladen taal de communicatie tussen verschillende volkeren te bevorderen (bijvoorbeeld Esperanto), terwijl anderen zijn ontworpen om artistieke redenen, bijvoorbeeld als ondersteuning van een fictief land of een fictieve wereld (bijvoorbeeld Na’vi).

 

Goed, nu dat stukje duidelijk is, laten we even inzoomen op de ontwikkelingen op het gebied van conlanguages. Na de ontwikkeling van het Esperanto kwam er eigenlijk pas in de 20e eeuw weer een opleving van kunstmatige talen. Deze opleving werd ook wel de ‘artlang movement’ genoemd (Peterson, 9), waarbij de term ‘artlang’ wordt gevormd door een samenvoeging van de woorden ‘artistic’ en ‘language’ (maar misschien had je dat al geraden). Een van de bekendste voorbeelden van een auteur die zich in de 20e eeuw bezig hield met artlang is J.R.R. Tolkien (1892-1973), de geestelijk vader van onder andere ‘The Hobbit’ en de ‘Lord of the Rings’-trilogie. Maar zijn bijdragen op taalkundig vlak worden eigenlijk overschaduwd door het succes van zijn boeken. Op zich niet verwonderlijk, gezien het enorme succes van Tolkien’s literaire meesterwerken, maar toch zou hij ook wel wat meer waardering mogen krijgen voor zijn bijdrage aan de geschiedenis van conlanging.

 

Dan maken we van boeken even een sprongetje naar een ander medium: film. Tot 1974 waren er weinig noemenswaardige voorbeelden van conlanging te zien op het grote scherm, maar daar kwam verandering in met ‘Land of the Lost’, een televisieserie waarin ‘Paku’ werd gesproken, een conlanguage bedacht door Victoria Fromkin. Fromkin, een taalkundige verbonden aan de Universiteit van Californië, was de eerste persoon in de geschiedenis die werd ingehuurd om een nieuwe taal te bedenken.

 

Van een sprongetje tussen verschillende media maken we nu een sprongetje in de tijd, want vandaag de dag zijn conlanguages niet meer weg te denken uit films, series en boeken: denk bijvoorbeeld aan het Na’vi uit de film Avatar (2009) en het Valyrisch uit de populaire serie Game of Thrones. Leuk weetje: er bestaat zelfs speelgoed met een eigen, verzonnen taal. Herinner je je de Furby, die bontgekleurde kruising tussen een hamster en een uilenbaby, nog? Ja, zelfs die elektronische must-have uit de jaren ’90 had een eigen taal: het Furbish. Maar aangezien dit gekke wezentje geprogrammeerd was om ook Engels te ‘leren’ spreken, heeft het Furbish nooit echt dezelfde status weten te bereiken als andere conlanguages (en dat vinden wij helemaal niet erg).

 

Heb jij hulp nodig bij het vertalen van teksten in het Na’vi? Helaas, daar kunnen we je niet mee helpen (we kunnen bij Ludejo heel veel, en we houden ervan om nieuwe mogelijkheden te ontdekken, maar we moeten ergens een grens trekken). Waar we je wel mee kunnen helpen? Heb je even? Wij zijn jouw partner op het gebied van vertalingen en contentcreatie. Lokalisatie, (SEO-)vertalingen, nasynchronisatie, transcreatie, technische documentatie en complete (online-)marketingcampagnes: jij vraagt, wij leveren. Check onze website voor een compleet overzicht van onze diensten. En neem gelijk even een kijkje op onze Instagram-pagina voor meer informatie over de fundraiser van Translators Without Borders, vinden we leuk.

Game of Thrones filming with different conlanguages
WP to LinkedIn Auto Publish Powered By : XYZScripts.com